Pierwsza Wyprawa Śladami Benedykta Polaka

Przygotowania

Młodzi jeźdźcy podczas święta Nadam
FOT. Zbigniew Panek

Po jakimś czasie znałem już prawie na pamięć fragment z pierwszego wydania książki Wacława Słabczyńskiego "Polscy podróżnicy i odkrywcy", ale ciągle nie znalazłem nikogo, kogo by ta historia szczególnie zajmowała. Zadzwoniłem więc do wydawcy książki, potem na Uniwersytet we Wrocławiu i tak trafiłem do prof. Antoniego Kuczyńskiego, a przez niego do ojca profesora Franciszka Rosińskiego - zakonnego brata Benedykta Polaka w 30 pokoleniu Braci Mniejszych (Franciszkanów). Wspólna fascynacja powodowała, że godzinami rozmawialiśmy przez telefon, zaczęliśmy więc pisywać do siebie. Rozszyfrowywałem manuskrypty od ojca Franciszka - przynoszące odpowiedzi na moje pytania i informacje o dostępnej literaturze. Po paru miesiącach miałem w ręku jedyne jak dotąd solidne, polskie opracowanie tematu, książkę "Spotkanie dwóch światów. Stolica Apostolska a świat Mongolski w połowie XIII w." pod redakcją prof. Jerzego Strzelczyka - znanego z wielu ciekawych książek historyka z Uniwersytetu Poznańskiego. Zawiera ona między innymi przekłady średniowiecznych relacji z tej wyprawy w tym także sprawozdanie Benedykta Polaka - G. D. Painter - "...dają (one) najbardziej szczegółowe i poprawne dane o historii, genealogii, etnografii i metodach militarnych Mongołów, które można znaleźć w jakimkolwiek średniowiecznym źródle Europejskim, nie wyłączając Rubruka i Marco Polo", wielotomowa historia powszechna wydana przez Uniwersytet Cambridge - "...sprawozdania (obydwu) podróżników mogą być słusznie zaszeregowane w jednym rzędzie z opowiadaniami Marco Polo i Don Clavijo".

Pobudka na stepie
FOT. Zbigniew Panek

Czytałem coraz więcej. Fakty historyczne i cała masa domysłów stawały się już tylko jednymi z wielu elementów zjawiska, które obserwuję za każdym razem kiedy jakiś temat zawładnie mną na dobre. Przybiera ono formę żywiołu, wiru, który napędzany siłą fascynacji porywa wszystko co znajduje się w zasięgu nawet bardzo odległego kontekstu. Książki, spotkania i podróże, sprawy, które dzieją się aktualnie, a nawet to co na bieżąco pojawia się w mediach - wyzwala analogie, przyciąga skojarzenia i w niezwykły sposób obraca wszystkim wokół objawionej właśnie nowej osi grawitacji. Była końcówka 2001 roku kiedy zabrałem się do przygotowań związanych z organizacją Wyprawy śladami Benedykta Polaka. Przez kilka lat starałem się odtworzyć szlak, który przemierzył mój bohater razem z papieskim legatem, trasę podróży przez w ogóle nieopisaną wcześniej w geografii część Azji. Opierałem się na najpowszechniejszej wśród naukowców wersji i poszukiwałem wskazówek przeglądając mapy, analizując relacje podróżników sprzed siedmiu i pół wieku i wgryzając się w historię. Szlak, którym poruszali się wysłannicy papieża Innocentego IV, w dużej części ciągle biegnie bezdrożami, przez bezludne tereny Kazachstanu i Mongolii. Benedykt Polak pokonywał tą trasę konno. Jedynym środkiem transportu, który dawał nam szansę bliskości z pierwowzorem, a jednocześnie zapewniał swobodę i pozwalał na zamknięcie całej podróży w czasie 3 miesięcy były odpowiednio przygotowane samochody terenowe. Nie miałem ani samochodu ani pieniędzy, właściwie nic poza chęcią szczerą. Musiałem więc wziąć się ostro do pracy. Wysyłałem setki pism, ofert i próśb, załatwiałem zezwolenia z rosyjskimi, chińskimi i mongolskimi władzami, poszukiwałem ludzi, którzy mają chęć, czas i samochody. Po trzech latach, dzięki pomocy kilku osób, instytucji i firm wreszcie udało mi się zdobyć trochę pieniędzy i prawie wszystkie niezbędne dokumenty, zebrać pięcioosobową ekipę (w trzech samochodach) i wypożyczyć na 3 miesiące z magazynu kostiumów Teatru Polskiego w Szczecinie szary habit podobny do tego w jakim podróżował Benedykt Polak